Bodrum Yarımadası'nda Yürüyüş Rotaları ve Ören Yerleri

Bodrum yarımadası üzerindeki yüksek noktalara yapılan yürüyüşlerin en cazip yönü, belirli tepelerden Ege'nin burunlar, adalar, körfezler ve sayısız koylar ile dantel gibi işlenmiş eşsiz doğasını panaromik bir bütünlükte yaşamaktır. Tepeler uzaktan kıraç taşlı tepeler gibi görünürler. Oysa bu görüntü genelde yanıltıcıdır. Uzaktan taşlık görünen tepelere çıkıldığında bunların insan eli ile teraslanmış arazi duvarları olduğu görülür. Tabii ki, birkaç bin yıl önceden yakın zamana kadar kullanılan bu teraslar, üstündeki bitki örtüsü ve yaşanmışlığın izlerini de kem gözlerden bir nebze gizlemektedirler. M.Ö. 700 ve öncesinde buralarda yaşamış olan Leleglerin, yaşam tarzı olarak gizlenme gereksinimi sonucu .oluşan yerleşim kültürü ile inşa edilmiş bu yapılar, daha sonraki dönemlerde de zaman zaman sığınma amacı ile kullanılmıştır.

Yarımadadaki vadiler, genel olarak güneybatıya dönük oldukları ve düzensiz yapıları nedeni ile kıyıdan izlenemezler. Bu vadiler çoğunlukla şaşırtıcı güzellikteki bitki toplulukları ve ormanlar ile kaplıdır. Az sayıdaki patikalar boyunca, zaman içerisinde serpiştirilmiş evler, sarnıçlar, kuyular, temeller ve kalelere rastlanır.

Bu yapıların bir bölümü, bölgenin en eski halkı olan Leleglerden kalmadır. Ünlü Coğrafyacı Strabon'a göre Lelegler antik çağda bölgede 8 kent kurmuşlardır.

Syangela ve Myndos dışındaki, Coğrafya ve tarihci Pliniusdan adlarının Termera, Side, Madnasa, Pedesa, Telmisos ve Uranium olduğunu öğrendiğimiz bu altı kentin halkını Mauselos Halikarnassos'a taşımıştır. Bugün genelde, bu kentlerde, tipik Leleg yapı tarzını doruklardaki kalelerde ve temellerde görmek mümkündür. Daire ve oval Leleg evleri ilgi çekicidir. Bu yapılar çapları 20-23 m.'ye varan dairenin dış ve iç çemberlerini oluşturan 1.5-2 m. kalınlığında kaba taşlardan örülmüş duvarlar, bu duvarlar arasında bölünmüş odalar ve depolar, iç çemberin ortasındaki hayvanlara ayrılan avludan oluşmaktadır. Bunlardan başka 4 duvarla örülmüş çiftlik yapılarına ve bunların birlikte olanlarına sıkça rastlanır. Ayrıca zirvelerin yakın kuytularına saklanmış sığınma kaleleri bu insanların yaşam koşulları hakkında bize önemli ipuçları vermektedir.

GENEL YÜRÜYÜŞ BİLGİLERİ

Vahşi doğada yaşayan atalarımızın şehirlerde yaşayan bizlere göre çok daha güçlü oldukları söylenebilir. Bizlere, vahşi doğada hayatta kalabilmek için, pratik zeka ve bilimsel verileri koşullara uyarlayabilme yeteneği gereklidir. Doğa yürüyüşlerini zevkli ve güvenli hale getirebilmek için dikkat edilecek konular arasında ekipman ve bilgi çok önem taşır. Yapılacak aktivite ve bulunulan çevreye uygun ekipman seçmek, oluşacak sorunlar ve kaza riskini önemli ölçüde azaltır.

1-) GİYİM: Genel olarak doğal elyaflı giysiler tercih edilmelidir. Blue Jean pantalon ve şort giyilmesi tavsiye edilmez. İnce, bol kesimli, giysiler idealdir. Yağmurlukların Goretex, Sympatex gibi nitelikli kumaşlardan olması tercih edilir. Giyimde kat prensibi uygulanmalı, ani değişen hava koşullarında sıcaktan ve soğuktan korunmanın en iyi yolu olan ince ve çok katlı giyinme tercih edilmelidir. Ayakkabılarda ise, ayak bileğini saran, az dikişli, tercihen ortopedik, su geçirmez ama nefes alabilecek, kalın tabanlı, tutuculuğu olan rahat botlar tercih edilmelidir. Yumuşak ve fazla bükülen spor ayakkabıları trekking için tavsiye edilmez. Kullanılan şapkaların açık renk ve siperlikli olması tavsiye edilir.

2-) SAİR MALZEME: Başta malzemelerin konulacağı sırt çantalarının Condura gibi nitelikli kumaşlardan yapılması terçih sebebi; gecelemeli turlarda sırt çantasında bulundurulması tavsiye edilen malzemelerin başında uyku tulumu gelmektedir. Ekstrem koşullara uygun, dört mevsim kullanılabilirliği olan tercih edilmelidir. El feneri, hafif olan matara veya termos, suda ıslanmayan kibrit, kamp bıçağı, küçük bir dikiş seti, düdük, katılımcıların yanında bulundurması gereken gereçlerdir.

3-) KUMANYA: Kumanya organizatöre aittir. Özel istek ve gereksinimleri katılımcılar kendileri temin ederler.

YÜRÜYÜŞ PARKURLARI / GÜÇLÜK DERECELERİ KRİTERLERİ

Güçlük derecesi 1 : Genellikle eşit yükseklik ve genelde geniş patikalar, dikkate alınmayacak yumuşak tırmanışlar içeren, 3 saati geçmeyen, normal halde güçlük hissedilmeyen parkurlardır.

Güçlük derecesi 2 : Genellikle yumuşak tırmanışlar içeren ve yürüyüş süresi 4 saati geçmeyen, toplam tırmanış 300 m.'yi geçmeyen yürüyüş parkurlarıdır.

Güçlük derecesi 3 : Genellikle orta eğimli ve dar patikalardan oluşur. Günlük toplam tırmanış 500 m.'yi ve yürüyüş süresi 5 saati geçmeyen normal kondisyon gerektiren parkurlardır.

Güçlük derecesi 4 : Genellikle orta eğilimli ve daha fazla eğimli dar patikalar içeren, günlük toplam tırmanış 1.000 m. ve yürüyüş süresi 6 saat'e kadar varan, sportif kondisyon ve disiplin isteyen parkurlardır.

Güçlük derecesi 5 : Genellikle taşlık ve sert eğimli patikalar içeren, günlük toplam tırmanış 1.000 m.'den veya yürüyüş süresi 6 saat'ten fazla olabilen, tecrübe, iradi dayanıklılık, sportif kondisyon ve disiplin isteyen parkurlardır. Yukarıda verilen derecelendirme: Gecelemeli ve teçhizatlı programlarda 1,2,3,4,5 şeklinde kullanılacaktır. Günlük programlarda ise (Günübirliğin kısaltılmış şekli olan) GB1, GB2, GB3, GB4, GB5 şeklinde kullanılacaktır. Program ve parkurların, yukarıda belirtilen güçlük derecelerinin ikisini ortasını içermeleri halinde örneğin 3-4 veya GB2-3 şeklinde belirtilir.

BODRUM YARIMADASI YÜRÜYÜŞ PARKURLARI

Parkur -1) PEDESA (Gökçeler Kalesi) Bodrum'un kuzeyinden başlayan bir patika ile Gökçeler kalesine yürüyüşün değişik dönüş alternatifleri vardır. Güçlüm derecesi : GB 1 Yürüyüş süresi : 1 Saat 40 dakika Özellikleri : Tatlı eğimli bol Bodrum manzaralı bir patikadar başlayan yürüyüş, güzel bir vadi içinden Gökçelere devam eder. Bölgede yarımadanın kuzey ve güney batısını gören vadilerin kesiştiği noktada Lelegler tarafından yapılmış olan bir kale ve civarında tarihi yapılar mevcuttur.

Parkur -2) LELEG EVLERİ + PEDESA Yarımadanın Gölkırı mevkiinden Çukurboğazına çıkılır. Buradan Koca Ören ve Evcili Ören üzerinden gökçeler kalesine gelinir. Buradan Bodruma yürünür. Güçlüm derecesi : GB 3 Yürüyüş süresi : 4 saat Özellikleri : Parkur yarımadanın geçmiş dönemlerine ait değişik yerleşim örneklerini ve görkemli manzaraları izleme olanağını sunmaktadır.

Parkur -3) PEDESA + GEBE KİLİSE Gökçeler kalesinden kuzeye yürünür İncirlikuyu mevkiinden doğuya doğru tırmanılır. Gebe kiliseden sonra Torba veya Demire inilir. Güçlüm derecesi : GB 3 Yürüyüş süresi : 4 saat Özellikleri : Yörenin peysajı görülmeye değer. Ayrıca Gebe Kilise ismi ile anılan yapı kilise değildir. Yapı mezar olarak yapılmıştır. Çevresi maki ile kaplıdır, patikası sıksık kaybolmaktadır.

Parkur -4) SANDİMA + PARTİPANAZ KAYASI Yalıkavak'tan başlıyan yürüyüş eski Sandima Köyü ezirenden Partipanaz Kayasına devam eder. Karakuzu tepesi yamaçlarından Yalıkavağa geri dönülür. Güçlüm derecesi : GB 1 Yürüyüş süresi : 1 saat 30 dakika Özellikleri : Doğal güzelliklerle bezenmiş bir yoldan ulaşılan Sandima yarımadanın yakın geçmişine ait yaşam biçimini izleme olanağı veren hoş manzaralı terkedilmiş bir köydür. İçinde tarih izleri taşıyan Partipanaz kayası ve yörenin manzarası görülmeye değer.

Parkur -5) GERİS KANAMAŞA SIRTLARI Sandıma, Partipanaz kayası. Yalıkavak'tan başlıyan yürüyüş eski Sandıma Köyü üzerinden Partipanaz Kayasına devam eder. Karasulu tepesi yamaçlarından Geriş köyü sırtlarına geçilir, güneye doğru yürünerek Karakaya sırtlarından köye inilir. Güçlüm derecesi : GB 2-3 Yürüyüş süresi : 4 saat Özellikleri : Parkur boyunca peysaj ve manzaralar görülmeye değer.

Parkur -6) TERMERA Bağlanın tepesindeki Mandıra köyüne kadar araçla gidilir. Buradan başlayan yürüyüşle Asarlık tepelerindeki Termera'ya ulaşılır ve aynı yoldan geri dönülür. Güçlüm derecesi : GB 2 Yürüyüş süresi : 2 saat Özellikleri : Yürüyüş sırasında Leleg yapılarının temellerine rastlanır. Patikanın kuzey yamacındaki vadide bulunan bir duvarın dev taşları ilgi çekicidir. Termera Asarlık tepelerinin tam ortasındaki çanağa gizlenmiş olan arazinin içinde bir mabet kalıntısı ve kaya mezarlarından oluşur. Kutsal bir mekandır. Mitolojide 'Tarmera acısı' diye geçen bir deyimin doğmasına neden olan ve kahramanın Herakles olan olayın yaşandığı yerdir. Bölgenin muhteşem manzaralı vahşi görüntüsü bu efsane ile ayrıca çok uyumludur.

Parkur -7) GİREL ve ÖREN KALELERİ (Antik Side) Yürüyüş yukarı Göl-Dağbelen arasındaki kavşaktan başlar. Girel Avlusu'ndan geçildikten sonra Karadağ'a tırmanılır. Zirvenin güneyinde ve batısında bulunan kaleler ziyaret edildikten sonra dağın batısından Dağbelen'e inilir. Güçlüm derecesi : GB 3 Yürüyüş süresi : 4 saat Özellikleri : Parkurun başlangıcından muhtemelen Telmisas Mabedi olan yıkık bir Bizans kilisesinin yanındaki Ören yerinden geçilir. Mabedin Orakl olduğu konusunda mitolojide bir söylence mevcuttur. Daha sonra geçilen Girel Avlusu yarımadanın terk edelmiş dağ köylerinden biridir. Karadağ zirvesinin çok yakınına kurulmuş olan Side isimli Leleg yerleşimleri olan Ören ve Girel kaleleri daha sonraları sığınma kaleleri olarak kullanılmıştır.

Parkur -8) GİDEL AVLUSU Yukarı göl kırından başlayan yürüyüş Çukur Boğazı'ndaki sarnıçtan batıya doğru Oyukludağ ve Karadağ yamaçlarını takip ederek Girel Avlusu'na ulaşır. Buradan Dağbelen köyüne doğru devam edilir. Güçlüm derecesi : GB 3 Yürüyüş süresi : 3 saat Özellikleri : Bu parkur yarımadanın geçmişte yaya ve eşek sırtında yapılabilen, kuzeyden güneye doğru başlayan ve dağ köy ve mezarlarına ulaşım sağlayan patikalardan oluşmaktadır.

GECELEMELİ PARKURLAR

Parkur -1) ANTİK KRAL YOLU YÜRÜYÜŞÜ Bafa gölünün doğu ucunda Milattan önce bir liman kenti olan Heraklia'dan (bugünkü Kapıkırı Köyü) başlayan yürüyüş yer yer ANTİK KRAL YOLUNU izleyerek Beşparmak dağları (Latmos Dağı) üzerindeki tarih öncesi mağara resimleri ve erken Hıristiyanlık dönemlerinden kalma Freskler bulunan mağaralar ve manastır kalıntılarına (ARAP AVLUSU) ulaşılır. Program üç gün ve iki gece kamplı olarak yapılmaktadır. Güçlüm derecesi : 3-4 Yürüyüş süresi : En az 14 saat Özellikleri : Tarih ve olağanüstü doğal güzellikler tüm gezi boyunca mevcuttur.